Δευτέρα, 12 Νοεμβρίου 2018

Η Νηστεία των Χριστουγέννων και το Σαρανταλείτουργο




15 Νοεμβρίου από σήμερον άρχεται η τεσσαρακονθήμερος νηστεία των Χριστουγέννων...
Επιτρέπεται εκτός Τετάρτης και Παρασκευής, μέχρι 17ης Δεκεμβρίου, από 18-24 κατάλυσις οίνου καί ελαίου (Ράλλη- Ποτλη, Σύνταγμα Ιερών Κανόνων, Τόμος Δ' σελ. 488, πρβλ. Πηδάλιον, Αθήναι 1841, υποσ, είς ερμηνεία του ΞΘ' κανόνος Αγ. Αποστόλων).

Στὶς 15 Νοεμβρίου ἀρχίζει ἡ νηστεία τῶν Χριστουγέννων. Πρόκειται γιὰ μιὰ περίοδο ἔντονης πνευματικῆς ἐργασίας καὶ ψυχοσωματικῆς προετοιμασίας γιὰ τὸν ἑορτασμό τῆς μεγάλης ἑορτῆς τῆς Γεννήσεως τοῦ Κυρίου.

Ἀπὸ τὶς 15 Νοεμβρίου ἕως τὶς 17 Δεκεμβρίου (κατ’ ἄλλη παράδοση ἕως τὶς 12 Δεκεμβρίου) νηστεύουμε τὸ κρέας, τὰ γαλακτομικά καὶ τὰ αὐγά καὶ τρῶμε ψάρι (ἐκτὸς βεβαίως Τετάρτης καὶ Παρασκευῆς, ποὺ νηστεύουμε αὐστηρά). Μετὰ τὶς 17 (ἢ 12) Δεκεμβρίου νηστεύουμε καὶ τὸ ψάρι.

Ἡ νηστεία ὅμως κατὰ τὴν ὑπόδειξη τοῦ Κυρίου μας ἔχει νόημα, ὅταν συνδυάζεται μὲ προσευχὴ καὶ ἐλεημοσύνη. Γιὰ τὸ λόγο αὐτό, ἡ Ἐκκλησία μὲ τὴν ἔναρξη τῆς νηστείας μᾶς προσκαλεῖ σὲ ἐντονότερη λειτουργικὴ ζωή καὶ ἀγαθοεργία.

Ἔτσι, ἡ ἐκκλησιαστικὴ παράδοση προβλέπει γιὰ τὴν περίοδο αὐτὴ τὴν καθημερινὴ -ἂν οἱ συνθῆκες τὸ ἐπιτρέπουν- τέλεση τῆς θείας λειτουργίας, τὴν τέλεση δηλαδὴ σαρανταλείτουργου.

Ἡ τέλεση τοῦ σαρανταλείτουργου ἀποτελεῖ πολὺ μεγάλη εὐλογία. Εἶναι μιὰ θαυμάσια εὐκαιρία γιὰ βίωση τὴς μυστηριακῆς καὶ λατρευτικῆς ζωῆς, γιὰ ἐπαφὴ μὲ τὸν πλοῦτο τῆς ὑμνολογίας καὶ τῆς ἀκροάσεως τῶν θείων Γραφῶν, γιὰ συχνότερη θεία κοινωνία, γιὰ συχνότερη συγκρότηση τῆς ἐκκλησιαστικῆς κοινότητας.

Ὁ ἅγιος Ἰγνάτιος ὁ Θεοφόρος μᾶς λέει: «Σπουδάζετε πυκνότερον συνέρχεσθαι εἰς εὐχαριστίαν Θεοῦ καὶ εἰς δόξαν. Ὅταν γὰρ πυκνῶς ἐπὶ τὸ αὐτὸ γίνεσθε, καθαιροῦνται οἱ δυνάμεις τοῦ σατανᾶ καὶ λύεται ὁ ὄλεθρος αὐτοῦ», δηλαδὴ «Προσπαθεῖστε μὲ σπουδὴ νὰ ἔρχεσθε ὅλοι μαζί στὴ Σύναξη τῆς Θείας Εὐχαριστίας (Θεία Λειτουργία), γιὰ νὰ εὐχαριστεῖτε τὸν Θεὸ καὶ νὰ Τὸν δοξολογεῖτε. Διότι ὅταν συχνά ἔρχεσθε στὴ Σύναξη τῆς Θείας Εὐχαριστίας (Θεία Λειτουργία), συντρίβονται οι δυνάμεις του σατανᾶ καί λύεται κάθε ὀλέθρια ἐνέργεια του».

Ἡ δύναμη τῆς Θείας Λειτουργίας δὲν εἶναι μαγική. Εἶναι ἡ δύναμη τῆς ἀγάπης καὶ τῆς ἑνότητας ἐν Χριστῷ. Ἡ Θεία Λειτουργία μᾶς μαθαίνει νὰ συγχωροῦμε, νὰ ἀγαποῦμε καὶ νὰ εἴμαστε ἑνωμένοι μὲ ὅλους τοὺς ἀνθρώπους.

Γι’ αὐτὸ ἄλλωστε προσφέρουμε τὰ Δῶρα μας στὸ Θεό, τὸν Ἄρτο καὶ τὸν Οἶνο, προσευχόμενοι γιὰ ζῶντες καὶ κεκοιμημένους ἀδελφούς μας. Ἡ μνημόνευση τῶν ὀνομάτων τῶν ζώντων καὶ κεκοιμημένων προσώπων (ἀνάγνωση τῶν «Διπτύχων») εἶναι ἔργο πολὺ σημαντικὸ καὶ ἱερό, ποὺ θεσμοθετήθηκε ἀπὸ τοὺς ἁγίους Ἀποστόλους καὶ ἐπιτελεῖται ἀδιάλειπτα μέσα στοὺς αἰῶνες.



Το Ιερό Σαρανταλείτουργο, κατά την διάρκεια της νηστείας των Χριστουγέννων, υπέρ υγείας ζώντων και υπέρ αναπαύσεως των κεκοιμημένων αδελφών μας.

Στο υπέροχο βιβλίο «Ιωάννης της Κροστάνδης», (έκδ. Ιεράς Μονής Παρακλήτου), διαβάζουμε: «Στην Θεία Λειτουργία τελείται το μυστήριο τής αγάπης. Και ή αγάπη στην ουσία της είναι μεταδοτική. Ή αγάπη, ιδιαίτερα ή θεία, σπεύδει να σκορπίσει το φώς της, την χαρά της όλους… Και συμπληρώνει: ώ αγάπη τελειότατη! ώ αγάπη, πού τα πάντα αγκαλιάζεις! Ώ αγάπη ισχυρότατη! Τί να προσφέρουμε σαν ευγνωμοσύνη στον Θεό για την αγάπη Του προς εμάς; Ή αγάπη αυτή βρίσκεται στην θυσία τού Χριστού, πού προσφέρεται για την άπελευθέρωσι όλων από κάθε κακία…».

Και ό μακαριστός π. Παΐσιος, σχετικά με την ανάγκη προσευχής για τούς κεκοιμημένους, έλεγε: «…να αφήνετε μέρος τής προσευχής σας για τούς κεκοιμημένους. Οι πεθαμένοι δεν μπορούν να κάνουν τίποτα (για τούς εαυτούς τους). Οι ζωντανοί μπορούν… Να πηγαίνετε στην εκκλησία λειτουργία, δηλαδή πρόσφορο, και να δίνετε το όνομα τού κεκοιμημένου, να μνημονευθή από τον ιερέα στην προσκομιδή. Επίσης, να κάνετε μνημόσυνα και τρισάγια. Σκέτο το τρισάγιο, χωρίς Θεία Λειτουργία, είναι ελάχιστο.

Το μέγιστο, πού μπορούμε να κάνουμε για κάποιον, είναι το Σαράντα-Λείτουργο. Καλό θα είναι να συνοδευθή και με ελεημοσύνη. Αν έχεις ένα νεκρό, ό όποιος έχει παρρησία στον Θεό, και τού ανάψεις ένα κερί, αυτός έχει υποχρέωση να προσευχηθεί για σένα στον Θεό.

Αν πάλι, έχεις ένα νεκρό, ό όποιος νομίζεις ότι δεν έχει παρρησία στον Θεό, τότε, όταν τού ανάβεις ένα αγνό κερί, είναι σαν να δίνης ένα αναψυκτικό σε κάποιον πού καίγεται (από δίψα). Οι άγιοι δέχονται ευχαρίστως την προσφορά του κεριού και είναι υποχρεωμένοι να προσευχηθούν γι’ αυτόν πού το ανάβει. Ο Θεός ευχαρίστως το δέχεται…». (Μαρτυρίες προσκυνητών, Ζουρνατζόγλου Νικ.)

Για την ωφέλεια από τα Ιερά Σαρανταλείτουργα και τα μνημόσυνα, αξιομνημόνευτο είναι και το περιστατικό πού ακολουθεί από το βιβλίο «Θαύματα και αποκαλύψεις από την Θεία Λειτουργία», (έκδ. Ιεράς Μονής Παρακλήτου).

«Κάποιος άρχοντας από την Νικομήδεια αρρώστησε βαριά και, βλέποντας πώς πλησιάζει στον θάνατο, κάλεσε την γυναίκα του για να τής εκφράσει τις τελευταίες του επιθυμίες: Την περιουσία μου να την μοιράσεις στους φτωχούς και τα ορφανά. Τούς δούλους να τούς ελευθερώσεις. Αλλά στους ιερείς δεν θέλω να δώσεις χρήματα για λειτουργίες. Σ’ αυτή του την μεγάλη θλίψη ό ετοιμοθάνατος επικαλέστηκε με πίστη την ευχή τού άββά Ησαΐα, ενός άγιου μοναχού πού ασκήτευε κοντά στην Νικομήδεια, και αμέσως -ώ τού θαύματος!- έγινε καλά. Σηκώθηκε λοιπόν και πασίχαρος έτρεξε στον όσιο. Εκείνος τον καλοδέχτηκε, δοξάζοντας τον Θεό για το μεγάλο θαύμα.

-Θυμάσαι, παιδί μου, τον ρώτησε, ποιά ώρα συνήλθες από την αρρώστια;

-Την ώρα πού επικαλέστηκα την ευχή σου, απάντησε εκείνος. Ό όσιος, με τον φωτισμένο του νου, γνώριζε τί είχε λεχθεί στην διάρκεια τής αρρώστιας του και ξαναρώτησε:

-Άφησες, παιδί μου, χρήματα στους ιερείς, να λειτουργούν για την σωτηρία τής ψυχής σου;

-Όχι, γέροντα. Τί θα είχα να ωφεληθώ άν άφηνα κάτι; Δεν θα πήγαινε χαμένο;

-Μην το λες αυτό.

Ό άδελφόθεος Ιάκωβος γράφει: «Ασθενεί τις έν ύμίν; προσκαλεσάσθω τούς πρεσβυτέρους της εκκλησίας, και προσευξάσθωσαν έπ’ αυτόν άλείψαντες αυτόν έλαίω έν το ονόματι του Κυρίου και ή ευχή της πίστεως σώσει τον κάμνοντα, και έγερεί αυτόν ό Κύριος· καν αμαρτίας ή πεποιηκώς, άφεθήσεται αύτώ». Να λοιπόν πού οι ευχές των ιερέων είναι αποτελεσματικές, για όποιον τις ζητάει με πίστη. Δώσε τώρα κι εσύ ένα ποσό, για λειτουργίες, και θα λάβεις από τον Θεό την πρέπουσα πληροφορία.

Έτσι κι έκανε. Έδωσε χρήματα σ’ έναν ιερέα για να του κάνει σαρανταλείτουργο, και γύρισε στον σπίτι του. Όταν συμπληρώθηκαν οι λειτουργίες, μετά από σαράντα μέρες, κι ενώ σηκωνόταν από τον ύπνο, βλέπει ξαφνικά ν’ ανοίγουν οι πόρτες του σπιτιού του και να μπαίνουν σαράντα άνδρες έφιπποι, λαμπροί και αγγελόμορφοι, είκοσι από δεξιά και είκοσι από αριστερά. -Κύριοι μου, φώναξε έκπληκτος ό άρχοντας, πώς μπήκατε σε σπίτι ανθρώπου αμαρτωλού;

-Εμείς οι σαράντα, πού βλέπεις, του απάντησαν εκείνοι, αντιπροσωπεύουμε τις λειτουργίες πού έγιναν για σένα στον φιλάνθρωπο Θεό. Μάς έστειλε Εκείνος, για να σε συνοδεύσουμε μέχρι την εκκλησία. Πήγαινε μέσα χαρούμενος, χωρίς δισταγμό. Να, με τα πρεσβυτικά χέρια συμπληρώθηκαν οι σαράντα λειτουργίες, πού έγιναν για να ενωθεί ό Χριστός μαζί σου και να κατοικήσει στην καρδιά σου.

Ύστερα από αυτά, ό άρχοντας μοίρασε την περιουσία του σε ευλαβείς ιερείς, για να γίνουν λειτουργίες «υπέρ αφέσεως των αμαρτιών αυτού», διακηρύσσοντας πώς οι θείες λειτουργίες και οι αγαθοεργίες μπορούν να ανεβάσουν την ψυχή του ανθρώπου από τα καταχθόνια στα επουράνια.

Εἶναι ἡ μέγιστη καὶ πιὸ ἰσχυρὴ προσευχή καθὼς ἀποτελεῖ συμμετοχὴ στὴν προσευχὴ καὶ τὴ θυσία τοῦ Χριστοῦ. Ὁ ἅγιος Κύριλλος Ἱεροσολύμων διδάσκει σχετικά: «Μέγιστη ὠφέλεια πιστεύουμε ὅτι θὰ λάβουν αὐτοί, γιὰ τοὺς ὁποίους δεόμαστε κατὰ τὴν ἁγία καὶ φοβερὴ θυσία τῆς Θείας Λειτουργίας, ἀκόμα κι ἂν εἶναι ἁμαρτωλοί, ἀφοῦ Χριστὸν ἐσφαγιασμένον ὑπὲρ τῶν ἡμετέρων ἁμαρτημάτων προσφέρομεν ἐξιλεούμενοι ὑπὲρ αὐτῶν τε καὶ ἡμῶν τὸν φιλάνθρωπον Θεόν». Καὶ ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος: «Δὲν νομοθέτησαν τυχαία οἱ Ἀπόστολοι νὰ μνημονεύουμε κατὰ τὰ φρικτὰ μυστήρια (Θεία Λειτουργία) τοὺς κεκοιμημενούς. Γνωρίζουν ὅτι εἶναι πολὺ μεγάλη ἡ ὠφέλεια γι’ αὐτούς».

Ἡ ἐμπειρία μαρτυρεῖ γιὰ τὴ δύναμη αὐτῆς τῆς προσευχῆς, ποὺ δὲν εἶναι «ἀτομικὴ προσευχὴ» ἀλλὰ ἡ προσευχὴ ὁλόκληρης τῆς Ἐκκλησίας.

Πηγή: www.osiaeirini.gr
http://www.orthodoxfathers.com/logos/Nisteia-Christougennon-Sarantaleitourgo

Παρασκευή, 2 Νοεμβρίου 2018

Διδάγματα ἀπό τό Συναξάρι τῶν Ἁγίων Ἀναργύρων, Ἀρχιμ. Σάββα Ἁγιορείτου 1...

Όσιος Γαβριήλ: "Στις έσχατες μέρες θα κυκλοφορούν οι γυναίκες στους δρόμους γυμνές και δεν θα νιώθουν ντροπή...".


''Η μισή κόλαση είναι στη γη. 
Ο Αντίχριστος στέκεται στην πόρτα και προσπαθεί να μπει..''
''Να το θυμάσαι: Θα ακολουθήσουν τον Αντίχριστο εκείνοι που έχουν πίστη μόνο με το μυαλό τους. 

Όμως όποιος πιστεύει με την καρδιά του θα τον υποψιαστεί. Θα τον γνωρίσει. 
Στις έσχατες μέρες θα κυκλοφορούν οι γυναίκες στους δρόμους γυμνές και δεν θα νιώθουν ντροπή. Οι Χριστιανές θα είναι ντυμένες σεμνά. Απ' αυτό θα τις αναγνωρίζουν και θα τις διώκουν..''

∽ Άγιος Γαβριήλ ο δια Χριστόν σαλός 1929 -1995 


Γιάννης Τσιτλακίδης fb

Πέμπτη, 1 Νοεμβρίου 2018

Άγιος Παίσιος: Εύχομαι να μαζευθή ο νούς σου στην καρδιά. Τι εννοούμε, όταν λέμε «καρδιά»;


Γέροντα, δώστε μου μια ευχή, για να συμμαζέψω τον νού μου.
– Εύχομαι να μαζευθή ο νούς σου στην καρδιά. Τι εννοούμε, όταν λέμε «καρδιά»; Η καρδιά δεν είναι στάμνα, που μέσα της θα βάλουμε τον νού· η καρδιά είναι αυτό που νιώθουμε. Επομένως, όταν λέμε «νά συμμαζευθή ο νούς μέσα στην καρδιά», εννοούμε να συμμαζευθή στην αγάπη, στην καλωσύνη, στην λαχτάρα, σε αυτό το σκίρτημα, σε αυτό το γλυκό πράγμα...
Αφού ο Θεός είναι Αγάπη και η καρδιά έχει αγάπη, αν η καρδιά είναι εξαγνισμένη, τότε ο άνθρωπος έχει μέσα του τον Θεό. «Αγαπήσεις Κύριον τον Θεόν σου εν όλη τη καρδία σου και εν όλη τη ψυχή σου και εν όλη τη διανοία σου...». Να Τον αγαπήσης με όλο σου το είναι.
Αν ο νούς γλυκαθή από την αγάπη και την καλωσύνη της καρδιάς, όταν θα λέη το «Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με», θα συγκλονίζεται ολόκληρος".

Πηγή: synaxipalaiochoriou.blogspot.com

Την 1η Νοεμβρίου, γιορτάζουμε και τον Όσιο Δαυίδ, τον εν Ευβοία. Το μεγάλο θαύμα στη ζωή του τρίχρονου παιδιού.


«Τους βίους των αγίων  τους διαβάζουμε για να μιμηθούμε τη ζωή τους και τις αρετές τους.
Ο ¨Όσιος Δαυίδ, αποδεδειγμένα σε όσους με ευλάβεια προσκυνούν την τίμια κάρα του και τον επικαλούνται σε βοήθεια παρέχει χάρες και ευεργεσίες. 
Γεννήθηκε κοντά στο παραθαλάσσιο Ταλάντιον, στη νήσο απέναντι από την Εύβοια που ήκμασε περίπoυ τo 1519 έτoς, πατριαρχεύoντoς εν Κωνσταντινoυπόλει  τoυ αoίδιμoυ Ιερεμίoυ. Ο πατέρας του Χριστόδουλος, ευλαβής ιερέας και η θεοσεβής μητέρα του Θεοδώρα ζούσαν εναρέτως με ελεημοσύνες, δάκρυα προσευχές και νηστείες. Απέκτησαν δε τέσσερα τέκνα.

Το μεγάλο θαύμα στη ζωή του Οσίου

Σε ηλικία τριών ετών ο Όσιος είδε στον ύπνο του τον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο, ο οποίος του είπε: «Σήκω παιδί μου και ακολούθησέ με». Το παιδί τον ακολούθησε μετά χαράς. Προχώρησαν και έφθασαν σε μία Εκκλησία, αφιερωμένη στον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο και αμέσως η πόρτα του ναού βρέθηκε ανοιχτή με θεία παρέμβαση και βρέθηκαν μέσα στον ναό.
Φάνηκε στο παιδί ότι ο θείος Πρόδρομος στάθηκε στην εικόνα, η οποία εικόνιζε τον ίδιο και το παιδί στάθηκε επίσης μπροστά στην ίδια εικόνα με ευλάβεια έχοντας τα χέρια του σταυροειδώς για έξι ολόκληρες μέρες, ανυπόδητο και άσκεπο μόνο με ένα πουκάμισο θωρώντας τον τίμιο Πρόδρομο. 
Οι γονείς του, όταν σηκώθηκαν από τον ύπνο και δεν βρήκαν το παιδί τους σοκαρίστηκαν και άρχισαν να το ψάχνουν σε όλη τη χώρα ελεεινολογώντας τον εαυτό τους και πουθενά δεν το βρήκαν. 
Την έκτη ημέρα που ήταν Σάββατο κατέβηκε ο πατέρας του με μερικούς ακόμη χριστιανούς για να κάνουν τον Εσπερινό στην Εκκλησία αυτή και ξαφνικά βλέπει το παιδί του να στέκεται μπροστά στην εικόνα του Τιμίου Προδρόμου και να λάμπει το πρόσωπό του όπως ο ήλιος, καθώς ήταν γεμάτο από   
θεία χάρη. 
Με απερίγραπτη χαρά ο πατέρας για την εύρεση του παιδιού το ρώτησε που ήταν τόσες μέρες και ποιος το οδήγησε εκεί. Το παιδί τότε έδειξε με το δάχτυλό του την εικόνα του Προφήτου Προδρόμου, λέγοντας ότι αυτός ο ο σεβάσμιος γέροντας το έφερε από το σπίτι τους στον ναό. 
Και όλοι δόξαζαν τον Θεό και υμνολογούσαν το Άγιο Όνομα του Κυρίου ημών Ιησού Χριστό και του Αγίου Προδρόμου για το ανήκουστο αυτό θαύμα. Από τότε ο όσιος Δαυίδ εμφορήθηκε από Πνεύμα Άγιο και προσήρχετο στον ναό όπου προσευχόταν ακατάπαυστα σύμφωνα με τον λόγο του Απ. Παύλου « όσοι από το Πνεύμα του Θεού εμφορούνται αυτοί είναι υιοί του Θεού». Πολλά είναι και τα θαύματα του Αγίου στις μέρες μας".
--------------------------------------------------------------
Βιβλιογραφία: ΕΚΔΟΣΕΙΣ Ι. ΜΟNΗΣ ΟΣΙΟΥ ΔΑΒΙΔ ΓΕΡΟNΤΟΣ. ΡΟΒΙΕΣ ΕΥΒΟΙΑΣ 1991.

 Περιληπτική απόδοση στην καθομιλουμένη

"Τι θα ψηφίσουμε Γέροντα;"










Τετάρτη, 31 Οκτωβρίου 2018

Άγιος Νείλος Σόρσκυ: "Αυτά είναι τα βότανα που γιατρεύουν τις αμαρτίες"


Osios Neilos Sorsku

Καλογερική "συνταγή" για τα θεραπευτικά 'βότανα' της ψυχής απ΄τα βάθη του Μεσαίωνα, που ίσως να ισχυρίζονταν κάποιοι ότι είναι ξεπερασμένα στους μοντέρνους καιρούς μας. Ωστόσο αν το καλοεξετάσει κανείς στην πλειοψηφία τους τα 'βότανα' αυτά της Ορθόδοξης Εκκλησιαστικής μας Παράδοσης, έχουν την ρίζα τους στη Διδασκαλία του Χριστού μας και των Αποστόλων, διασώθηκαν θαυματουργικά μέσα στους αιώνες και παραμένουν διαχρονικά, αναλλοίωτα, αξεπέραστα και αποτελεσματικά για τη σωτηρία μας.

"Όπως εκείνος ο μοναχός, ό οποίος ήθελε να ιατρεύση τάς αμαρτίας του εις τούτον τον φθαρτόν αιώνα, ήλθε προς ένα μεγάλο Γέροντα και πνευματικόν ιατρόν και είπε προς αυτόν: 
«Έχεις άραγε βοτάνια, τα οποία δύνανται να ιατρεύσουν τάς αμαρτίας;».
 Και του είπεν ο ιατρός:
«Ναι, τίμιε πάτερ!».
Και απεκρίθη ό μοναχός: 
«Και ποια είναι τα βότανα εκείναι». 
Και του είπεν ο ιατρός: 
«Αναχώρησαν εις το όρος, δηλαδή στην έρημον, και λάβε την πνευματικήν ρίζαν, ή οποία είναι ή δια Χριστόν πτωχεία και ευτέλεια, 
και μάζεψε τα φύλλα, τα όποια είναι πείνα και δίψα 
και λάβε τον μυροβάλανον, ο όποιος είναι ή ταπείνωσις και ο φόβος του Θεού, 
και τον άλλον μυροβάλανον, δηλαδή το βάλσαμον του στομάχου, το όποιον είναι ή σωφροσύνη και άγνεία, 
και την μυροχαλβάνην, ή οποία είναι ή διακονία των ασθενών και αί ύπ' αυτών γινόμενοι θερμαί προσευχαί. 
Κοπάνισε όλα αυτά στο σκεύος της υπακοής, κοσκίνισέ τα με το ψιλόν κόσκινον, δηλαδή με την αγρυπνία και τάς αδιάλειπτους προσευχάς, με την καλήν και δικαίαν άγνήν ζωήν
και βάλε αυτά εις την καθαράν χύτρα εντός σου, δηλαδή εις την ψυχήν σου και πρόσθεσε σε αυτήν 
το ύδωρ της πνευματικής αγάπης
και άναψε τη φλόγα του θείου έρωτος κάτω από τη χύτρα σου και άφού βράσης ταύτα καλώς, 
εξάντλησαν αυτά με το κοχλιάριόν σου της γαλήνης και της ησυχίας, 
και γεύου αυτών δια μέσου των πνευματικών συνηθειών, και μη στρέφου εις τα οπίσω πάσας τάς ημέρας της ζωής σου. 

Τοιαύται είναι αί βοτάναι, αί οποίαι ιατρεύουν τάς αμαρτίας». 

Ας προσευχώμεθα λοιπόν και ημείς, αδελφέ, ώστε να γραφή και δια τάς ψυχάς ημών μία συνταγή τοιαύτης ιατρείας, πρεσβείαις της Θεοτόκου και πάντων των Αγίων. Αμήν". 
Άγιος Νείλος Σόρσκυ

-------------------------------------------------------

ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ 
ΤΟΥ ΕΝ ΟΣΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΝΕΙΛΟΥ ΣΟΡΣΚΥ (1433-1500)
ΑΠΑΝΤΑ ΤΑ ΣΩΖΟΜΕΝΑ
ΑΣΚΗΤΙΚΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ, ΒΙΟΣ, ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΤΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΡΩΣΙΚΗ και ΣΧΟΛΙΑ
ΜΟΝΑΧΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ GROLIMUND

Β' ΕΚΔΟΣΗ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΚΥΨΕΛΗ


ΕΠΙΣΤΟΛΑΙ
ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΓΕΡΟΝΤΟΣ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣ ΤΙΝΑ ΑΔΕΛΦΟΝ.

Τρίτη, 30 Οκτωβρίου 2018

Γέροντος Ιωσήφ Ησυχαστού: Η ευχή του Ιησού και το Άγιον Πνεύμα




"Η διδασκαλία του παππού μας Ιωσήφ και του Γέ­ροντος μας Έφραίμ, αποτελεί συνέχεια της διδασκα­λίας του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά. Η πείρα του Γέροντος μας Εφραίμ εις την νοεράν προσευχήν, όπως μας την παρέδωσεν, αποτελεί συνέχεια όλης της νηπτικής ασκητικής παραδόσεως.

Λέγει ο Γέροντας Εφραίμ: «Η καρδία του άνθρωπου είναι το κέντρον των υπέρ φύσιν, των κατά φύσιν και των παρά φύσιν κινήσεων. Τα πάντα ξεκινούν από την καρδίαν. Εάν η καρδία του ανθρώπου καθαρισθή, τότε βλέπομεν τον Θεόν. Ο Θεός είναι αθεώρητος· ο Θεός είναι Πνεύμα. Δύναται όμως να βασιλεύση εις την καρδίαν του ανθρώπου, όταν γίνη αυτή καθαρόν δοχείον.

Διά να γίνη δεκτικόν δοχείον η καρδία του ανθρώπου, πρέπει να γίνη καθαρή. Δηλαδή, να γίνη καθαρή από ακάθαρτους λογισμούς. Διά να καθαρισθή όμως η καρδιά, πρέπει να μπη εις αυτήν κάποιο φάρμακον. Το φάρμακον αυτό είναι η νοερά προσευχή. Όπου πηγαίνει ο βασιλεύς, διώκονται οι εχθροί· και όταν μπη εις την καρδιά ο Χριστός, το όνομα Του το Άγιον, φυγαδεύονται των δαιμόνων οι φάλαγγες. Όταν ενθρονισθή μέσα καλά-καλά ο Χριστός, τότε υπακούουν τα πάντα.

Έτσι και το κράτος της καρδιάς μας. Έχει μέσα εχθρούς· έχει επαναστάσεις· έχει λογισμούς· έχει πάθη και αδυναμίες· έχει τρικυμίες και ταραχές. Όλα εις την καρδίαν του ανθρώπου.

Διά να μπόρεση αυτό το κράτος της καρδιάς να καθησύχαση και να υποταχθή, πρέπει να έρθη ο Χριστός, ο Βασιλεύς, με τις στρατιές του να κυρίευση το κράτος· να διώξη τον εχθρόν, τον διάβολον· να καθυποτάξη κάθε ανησυχία από πάθη και αδυναμίες· να βασιλεύση σαν αυτοκράτωρ, σαν παντοδύναμος. Τότε αυτό, κατά τους πατέρας, λέγεται καρδιακή ησυχία. Να βασιλεύη η προσευχή χωρίς να διακόπτεται. Η προσευχή να έχη δημιουργήσει την καθαρότητα και την ήσυχον καρδίαν».

Ο μεγάλος αγώνας του ανθρώπου είναι να επαναφέρη τον νουν, που μετεωρίζεται με τις αισθήσεις έξω εις τα κτίσματα, μέσα εις την καρδίαν μας, εις το ταμείον των λογισμών. Ο μεγαλύτερος διδάσκαλος εις τον άνθρωπον, διά το Ιερόν αυτό έργον, είναι η νοερά προσευχή. Η χάρις του Αγίου Πνεύματος, η οποία προσελκύεται διά της ευχής, μας διδάσκει όλα όσα χρειαζόμεθα.

Ο καλύτερος βοηθός, κατά την ώραν της εξόδου της ψυχής από τον κόσμον αυτόν, είναι η νοερά προσευχή. Διότι την ευχήν αυτήν θα χρησιμοποιή η ψυχή, εφ' όσον βέβαια την γνωρίζει. Η ψυχή θα είναι οπλισμένη με την δύναμη της προσευχής, με το ακαταμάχητον Όνομα του Χριστού, το όποιον τρέμουν οι δαίμονες και δεν μπορούν να πλησιάσουν την ψυχήν.

Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησον με.

Προσπάθησε πάντα η ευχή του Ιησού Χρίστου να επενδύη όλα τα έργα σου· κάθε πνοή και κάθε νόημα. Ω τότε πόσο θα ευφραίνεται η καρδία σου! Πόσο θα χαίρεσαι, διότι θα ανεβαίνη ο νους εις τα ουράνια.

Διά τούτο μην αμελής να λέγης:
Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησον με.

Όταν ψάλης θα κατανοής τα ψαλλόμενα· θα έχης όρεξιν και φωνήν ικανήν και ταπείνωσιν διά να αποδίδης καθώς αρμόζει τα λόγια του Θεού.
Διά τούτο μην άδικης άλλο την ψυχήν σου, αλλά και ψάλλων λέγε ενδόμυχα την ευχήν·
Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με.

Όταν εργάζεσαι ας μην απορροφάται όλη σου η δύναμις εις την εργασίαν, αλλά να λέγης -ψιθυριστά και την ευχήν. Τότε και τα έργα σου θα είναι ορθά, χωρίς λάθη, καθαρά από λογισμούς και η απόδοσις της εργασίας σου θα είναι μεγαλύτερα.
Λέγε λοιπόν την ευχήν του Ιησού Χρίστου, διά να ευλογούνται τα έργα σου·
Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με.

Το Πνεύμα το Άγιον σκεπάζει την ψυχήν που εύχεται. Εισέρχεται μέχρι τα βάθη της ψυχής, ελέγχει όλον τον εσωτερικόν κόσμον της ψυχής και τον κατευθύνει προς το θέλημα του Θεού το Άγιον . Τότε μόνον η ψυχή έχει την δύναμιν να ειπή μαζύ με τον Προφήτην. «Ευλογεί η ψυχή μου τον Κύριον και πάντα τα εντός μου, το όνομα το Άγιον αυτού» (Ψαλ. 102, 1). Λέγε λοιπόν την ευχήν διά να έχης την σκέπην του Άγιου Πνεύματος.

Όταν το Πνεύμα το Άγιον καλύπτει την ψυχήν σου αισθάνεσαι μιά πληρότητα και μιά ταπείνωσιν. Δεν επηρεάζεσαι από την αδικία, την ειρωνεία ή τον επαίνον.
Ζης σε μιά ατμόσφαιρα πνευματική που δεν εισέρχεται εύκολα ο ιός της αμαρτίας. Ο πνευματικός ανακρίνει τα πάντα, αυτός δε υπ' ουδενός ανακρίνεται.
Το Πνεύμα το Άγιον σου δίδει άλλα μάτια και άλλην κρίσιν.
Λέγε συνεχώς την ευχήν, διά να ζης άνετα μέσα σε κάθε περιβάλλον·
Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με.
Ως άνθος αμάραντον και δένδρον ευσκιόφυλλον πεφυτευμένον παρά τας διεξόδους των υδάτων του Άγιου Πνεύματος γίνεται η ψυχή σου όταν λέγης·
Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με.

Λέγε την ευχήν και άφησε την χάριν του Άγιου Πνεύματος να εισέλθη εις τα βάθη της ψυχής σου. Γίνε τότε άγρυπνος θυρωρός του οίκου της ψυχής σου και θεατής των ενεργειών του Άγιου Πνεύματος και λέγε μετ' ευφροσύνης·
Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με.
Το Πνεύμα το Άγιον είναι η ευλογία όλου του κόσμου.
Το Πνεύμα το Άγιον είναι το φως και η ζωή της ψυχής, η όποια ανυμνεί και δοξολογεί από τα βάθη αυτής το Όνομα της Αγίας Τριάδος. Αμήν."

Απόσπασμα από το βιβλίο Γέρων Ιωσήφ ο Ησυχαστής
Ιερά Μονή Καρακάλου Άγιον Όρος
Εκδόσεις Ορθόδοξος Κυψέλη

http://orthodoxfathers.com/logos/euchi-Agion-Pneuma

Ἡ ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ στόν ἄνθρωπο, Ἁγ. Ἰωάννου Χρυσοστόμου, Ἀρχιμ. Σάββα ...

Δευτέρα, 29 Οκτωβρίου 2018

Το κατά Θεόν πένθος ελευθερώνει και ξεκουράζει την ψυχή του ανθρώπου.




















Το κατά Θεόν πένθος φέρει παρηγορία. 
Η ημέρα που πονέσαμε περισσότερο φέρνει αντιμισθία.
Το κατά Θεόν πένθος ελευθερώνει και ξεκουράζει την ψυχή του ανθρώπου. 
Οι ψυχές μας είναι κουρασμένες, επειδή δεν κλαίμε στην προσευχή τουλάχιστον. 
Δεν μάθαμε να κλαίμε, όταν προσευχόμαστε από αίσθηση της απουσίας του Θεού. Γενικά δεν κλαίμε. 
Πένθος, εγκράτεια και σιωπή αποτελούν χαρακτηριστικά κάποιων που προόδευσαν πνευματικά. 
Ο αβάς Μωυσής, αναφερόμενος στον πνευματικό κλαυθμό, έλεγε: «Όταν κλαίης, μην υψώσης την φωνήν του στεναγμού σου» αλλά να πενθείς εσωτερικά, μυστικά [53].

Ο Αγ. Ιωάννης της Kλίμακος δίδει οδηγίες για το χαροποιό πένθος, που είναι απαραίτητη πνευματική εργασία για κάθε άνθρωπο. 
«Γίνου σπουδαίος ψυχή, μηδόλως σώματι τούτο εμφαίνων· μη σχήματι· μη λόγω· μη αινίγματι». (Εργάζου με ζήλο στο εσωτερικό της ψυχής σου, χωρίς να το δείχνεις καθόλου εξωτερικά· ούτε με το ύφος και τις κινήσεις, ούτε με λόγο, ούτε με κάποια νύξη). 
Και σε μια άλλη περίπτωση: «Ει μεν ου κατά μόνας τυγχάνομεν εν τω καιρώ της παραστάσεως, ένδοθεν το σχήμα της ικεσίας ανατυπώσωμεν» (Όταν δεν είμαστε μόνοι μας κατά την ώρα της προσευχής, τότε ας λαμβάνωμεν μόνο εσωτερικά την αρμόζουσα ικετευτική στάση).
Εννοώντας πως όταν βρίσκονται και άλλοι στον χώρο όπου προσευχόμαστε δεν πρέπει να υπερβάλουμε με εξωτερικές λατρευτικές κινήσεις και εκδηλώσεις γιατί μπορεί να σκανδαλίσουμε. Αλλά ας κρατάμε εσωτερικά την αρμόζουσα ικετευτική στάση.
Χαρακτηριστικό εκείνων που προόδευσαν κάπως στο μακάριο πένθος είναι η εγκράτεια και η σιωπή των χειλέων, εκείνων που προόδευσαν περισσότερο, η αοργησία και η αμνησικακία, ενώ αυτών που έφθασαν στην τελειότητα, η ταπεινοφροσύνη.

Ο Θεός δεν έχει ανάγκη από δάκρυα, ούτε επιθυμεί να πενθεί ο άνθρωπος από την οδύνη της καρδιάς του αλλά μάλλον να τον βλέπει να αγάλλεται και να ευθυμεί εσωτερικά από αγάπη προς Αυτόν. Δεν κατέκτησε το κάλλος του πένθους εκείνος που πενθεί όταν θέλει, αλλά εκείνος που πενθεί για τον λόγο που θέλει και όπως ο Θεός θέλει.

Σκέψεις ανωνύμου πνευματικού πατρός


Παρασκευή, 26 Οκτωβρίου 2018

π. Μιλτιάδης Ζέρβας: Πέντε σχόλια για το Facebook















Πέντε σχόλια για το Facebook


Ψάχνω τοὺς φίλους μου στὸ Facebook

Ὄχι αὐτοὺς ποὺ ἀποδέχθηκαν ἕνα αἴτημα φιλίας στὸ smartphone τους, ἀλλὰ ἐκείνους ποὺ κάποτε γνώρισα στὴ γειτονιά, στὸ σχολεῖο, στὸ πανεπιστήμιο, στὸ στρατό, στὴ δουλειά· ἐκείνους ποὺ ἔπαιξα μαζί τους, ποὺ χάρηκα, μάλωσα, ἔκλαψα, ἐργάστηκα, γιόρτασα· αὐτοὺς ποὺ στὰ πρόσωπά τους ψηλάφισα τὴν παρουσία τοῦ Θεοῦ στὴ ζωή μου.

Ἐντοπίζω τὰ ὀνόματά τους, ἐπιβεβαιώνω τὰ στοιχεῖα τους, μὰ δυσκολεύομαι νὰ τοὺς ἀναγνωρίσω. Ἡ ὄψη τους εἶναι διαφορετική. Οἱ φωτογραφίες ποὺ ἐναλλάσσονται στὸ προφίλ τους, φανερώνουν γωνιὲς τῶν προσώπων τους ἄγνωστες σὲ μένα. Τὰ λόγια τους ἠχοῦν παράδοξα κι οἱ λέξεις τους δὲν συνταιριάζουν στὴ χροιὰ τῆς φωνῆς τους. Οἱ προωθήσεις τους μὲ κάνουν νὰ ἀπορῶ γιὰ τὸ πόσο λίγο ξέρω τί θεωροῦν σημαντικὸ καὶ τί ἀσήμαντο.

Εἶναι στ’ ἀλήθεια ἐκεῖνα τὰ πρόσωπα ποὺ ἀγαπῶ ἢ οἱ ἔγχρωμες σκιὲς τοῦ διαδικτυακοῦ ἑαυτοῦ τους;

Ἐπιζητώντας τὸ like…

Ἕνα πλῆθος ἑτερόκλητων δημοσιεύσεων ἐμφανίζεται στὴν ὀθόνη. Εἰκόνες καὶ λέξεις προσπαθοῦν νὰ κερδίσουν τὸ ἐνδιαφέρον τοῦ χρήστη. Ὄχι μόνο τὸ ἐνδιαφέρον ἀλλὰ καὶ τὴ συμπάθεια. Θέλουν ν’ ἀρέσουν στὸν θεατή-ἀναγνώστη τους. Μὰ καὶ κάτι περισσότερο: ἐπιδιώκουν ὁ παραλήπτης τοῦ μηνύματός τους, νὰ ἐκφράσει τὴν εὐμένειά του. Πῶς; Μ’ ἕνα like.

Στὴ ζωὴ τὴν ἀληθινὴ, συχνὰ καταφάσκουμε σὲ πράγματα ποὺ μᾶς ἀρέσουν, ἐνῷ ἄλλοτε ἐπιλέγουμε ἀκόμα καὶ νὰ ἀρνηθοῦμε κάποια ἀπὸ αὐτὰ τὰ εὐάρεστα. Ἡ ἀποδοχὴ μιᾶς θεώρησης ἐνεργεῖται σταδιακὰ μέσα ἀπὸ μιὰ διαδικασία στοχασμοῦ, διερεύνησης, συζήτησης. Στὴν ὀθόνη τῆς συσκευῆς ὅμως, ὑπάρχει μιὰ ἐπιτακτικὴ ἀπαίτηση τοποθέτησης: κάνε like, μὴν προσπερνᾶς.

Τούτη ἡ δημοσκοπικὴ διάσταση τῶν δημοσιεύσεων ἐγκαινιάζει ἕνα παιχνίδι ἀποδοχῆς καὶ ἀναγνώρισης μεταξὺ τῶν χρηστῶν τοῦ Facebook. Τὸ τί θὰ δημοσιεύσω ἐξαρτᾶται καίρια ἀπὸ τὸ τί τελικὰ ἀρέσει· ἀπὸ τὸ ποιές ἀναρτήσεις συγκεντρώνουν τὴν προσοχὴ καὶ τὴν ἀποδοχὴ τῶν πολλῶν· ἀπὸ τὰ παραγγέλματα τῶν καιρῶν· ἀπὸ τὸ ποιές εἶναι οἱ κυρίαρχες τάσεις· ἀπὸ τὸ «ποῦ φυσᾶ ὁ ἄνεμος».

Κατὰ κανόνα εὐπρόσδεκτα γίνονται ὅσα δὲν κουράζουν, ἐκεῖνα ποὺ εἶναι εὔκολα καὶ ἀνάλαφρα. Ἔτσι κατανοεῖ κανεὶς γιατί ἡ πλειοψηφία τῶν δημοσιεύσεων δὲν κομίζει ἀπολύτως τίποτα, ἀλλὰ ὑπηρετεῖ τὸ ἀσήμαντο καὶ τὸ γυαλιστερό.

Χρειάστηκε τὸ Facebook γιὰ νὰ καταφανεῖ πὼς ἡ ἐποχὴ μᾶς καλεῖ νὰ ἐκφράσουμε τὴν εὐαρέσκειά μας σὲ ὅλα ἐκεῖνα, ποὺ εἶναι ἀνίκανα νὰ μᾶς συγκινήσουν ἀληθινά.

Κοινοποίηση τῆς τοποθεσίας σας…

Ὁ ἄνθρωπος ἔχει ἀνάγκη ν’ ἀναγνωρίζεται, νὰ καταθέτει τὸ στίγμα του. Κάθε πρόσωπο συνειδητὰ ἢ καὶ ἀσυνείδητα δηλώνει μὲ τρόπους πολλοὺς ὅτι ὑπάρχει· ὅτι ἀξίζει οἱ ἄλλοι νὰ τοῦ δώσουν σημασία καὶ προσοχή. Τοῦτο φαίνεται πολὺ χαριτωμένα στὰ παιδιά, ποὺ ἄλλοτε μὲ ἀταξίες, ἄλλοτε μὲ πολυλογία, ἄλλοτε μὲ κλάματα καὶ ὑπερβολὲς προσπαθοῦν νὰ κερδίσουν τὸ ἐνδιαφέρον τῶν μεγάλων.

Ὅταν ὅμως ὁ ἄνθρωπος ὡριμάζει καλεῖται νὰ μεταποιήσει τούτη τὴν ἀνάγκη τῆς ἀναγνώρισης ἀπὸ παιχνίδισμα σὲ ἔργο δημιουργικό. Τὰ χέρια κι ἡ ψυχὴ πλάθουν καὶ ποιοῦν, καὶ τὰ γεννήματά τους, ἀπὸ τὴ μία μαρτυροῦν τὸ ποιός εἶναι κανεὶς καὶ τί ἀξίζει, ἀπὸ τὴν ἄλλη προσκαλοῦν τοὺς γύρω σὲ σχέση καὶ κοινωνία.

Ἐδῶ ἀκριβῶς εἶναι ποὺ τὰ μέσα κοινωνικῆς δικτύωσης εἰσάγουν ἕναν ἰδιότυπο παλιμπαιδισμό. Προτείνουν νὰ προβάλεις τὸν ἑαυτό σου, ὄχι στὸ φάσμα τῆς δημιουργικότητάς σου, ἀλλὰ στὸ πλαίσιο τῆς πεζῆς καθημερινότητας.

Ἐπιλογὲς τυποποιημένες: νοιώθω, βλέπω, διαβάζω, ἀκούω, πίνω, τρώω, παίζω, πηγαίνω… μ’ ἕνα μόνο κλίκ. Διαφορετικὰ διηγοῦμαι τὴν ἱστορία μου live: Ἀγοράζω καφὲ στὸ τάδε κατάστημα καὶ κοινοποιῶ τὴν τοποθεσία μου· βρίσκομαι στὸν ἐργασιακό μου χῶρο καὶ ἐκφράζω ἔμμεσα ἢ ἄμεσα μὲ μιὰ ἀνάρτηση πὼς ἡ δουλειά μου μοῦ εἶναι ἀδιάφορη· τρώω τὸ μεσημεριανό μου καὶ φωτογραφίζω τὸ πιάτο μου· ἀφιερώνω λίγο χρόνο στὸ παιδί μου καὶ ἐκθέτω τὸ χαμόγελο τῆς εὐγνωμοσύνης του.

Τὸ παιχνίδι τοῦτο κορυφώνεται τελικὰ στὶς διακοπές. Τότε «ὀφείλω» νὰ γνωστοποιήσω στὸν κάθε «φίλο» μου, μὲ κάθε λεπτομέρεια, μὲ λόγια καὶ εἰκόνες, πόσο τέλεια ξοδεύω τὶς ἡμέρες μου, μπᾶς καὶ πείσω τὸν ἑαυτό μου πὼς περνάω καλά, ἴσως ἀκόμα πὼς ζῶ ἔτσι ὅπως ἀξίζει σὲ ἄνθρωπο.

Πίσω ἀπὸ τὸ πλῆθος τῶν δημοσιεύσεων, ἀπὸ τὶς φωτογραφίες τὶς γελαστές, ἀπὸ τὰ εὔθυμα ποσταρίσματα, ἀπὸ τὰ αἰτήματα καὶ τὶς ἀποδοχὲς κάποιας φιλίας, ἂν προσέξουμε καλά, θὰ διακρίνουμε πὼς ὁ ἄνθρωπος τοῦ Facebook ἀναζητᾶ μιὰ ζωὴ ἀληθινή, ἕναν ἑαυτὸ γνήσιο, σχέσεις ποὺ ν’ ἀξίζουν, ἀπαντήσεις στὰ καίρια. Μήπως ὅμως ψάχνει μ’ ἕνα μέσο, ποὺ εἶναι ἔτσι φτιαγμένο, ὥστε νὰ ταξιδεύει τὸν ἄνθρωπο μακριὰ ἀπὸ ἐκεῖνα ποὺ ἔχουν σημασία καὶ νόημα;

Θραύσματα λόγων κάτω ἀπὸ μιὰ ἀνάρτηση

Ἰδιαίτερο ἐνδιαφέρον ἔχουν οἱ δημοσιεύσεις ἐκεῖνες, οἱ ὁποῖες ὁδηγοῦν τὸν ἀναγνώστη στὸ νὰ ἀναλάβει κόπο συγγραφῆς καὶ κατάθεσης γνώμης καὶ ἄποψης, γιὰ τὰ ὅσα ἡ ἀρχικὴ ἀνάρτηση ὑποστηρίζει. Νὰ προσθέσει δηλαδὴ ἕνα σχόλιο κάτω ἀπὸ μιὰ δημοσίευση. Αὐτὴ ἡ ἀμεσότητα τοῦ διαλόγου μεταξὺ προσώπων, τὰ ὁποῖα συχνὰ δὲν γνωρίζονται, ποὺ τοὺς χωρίζουν ἀποστάσεις τοπικὲς ἢ ἰδεολογικές, τὰ ὁποῖα πιθανὸν δὲν ἔχουν ἄλλες εὐκαιρίες νὰ μετέχουν σὲ κάποιο δημόσια συζήτηση, εἶναι πραγματικὰ μιὰ μεγάλη εὐκαιρία. Τὸ Facebook θὰ μποροῦσε νὰ μᾶς κάνει νὰ ἀγαπήσουμε τὸν διάλογο καὶ τὴν ἐπικοινωνία.

Κι ὅμως ἡ προσδοκία ὄχι ἁπλὰ μένει τραγικὰ ἀνεκπλήρωτη, ἀλλὰ τοὐναντίον ἑδραιώνεται ἡ στάση πὼς δὲν ἀξίζει νὰ μετέχει κανεὶς σὲ τέτοιους διαλόγους. Πόσο συχνὰ συμβαίνει κάτω ἀπὸ σημαντικὰ κείμενα, νὰ κατατίθεται ἕνας ὀρυμαγδὸς σχολίων, ποὺ ἐκτείνεται ἀπὸ τὴν αὐτοδοξαστικὴ πολυλογία μέχρι τὴν ἀπροκάλυπτη ἐπιθετικότητα;

Τοῦτο ἴσως συμβαίνει γιατὶ ἡ ἔλλειψη τῆς κατὰ πρόσωπο ἐπικοινωνίας ἐπιτρέπει πιὸ εὔκολα τὶς ἀποκλίσεις. Ἴσως ἀκόμα, γιατὶ μιὰ ὀθόνη, ὅσο κι ἂν χρησιμοποιεῖται ὡς ἐπιφάνεια γραφῆς, ποτὲ δὲν παύει νὰ εἶναι κι ἕνας καθρέφτης ποὺ ἀντανακλᾶ τὸ εἴδωλό μας, ὑπηρετώντας τὴν ὡραιοπάθεια καὶ τὸν ναρκισσισμὸ τοῦ καθενὸς ἀπὸ ἐμᾶς.

Οἱ νησίδες τῶν λέξεων καὶ τῶν εἰκόνων

Μέσα στὸ πέλαγος τῶν δημοσιεύσεων τοῦ Facebook αἰσθάνεσαι συχνὰ νααυγισμένος. Ξεκίνησες ἕνα ταξείδι (ἔστω μπροστὰ σὲ μιὰ ὀθόνη) κι ἄξαφνα ἔχεις βρεθεῖ ἀνάμεσα στὸν κίνδυνο νὰ σὲ καταποντίσει ἕνα τεράστιο κύμα ἀσημαντότητας. Γι’ αὐτὸ ὅταν συναντιέσαι μὲ κείμενα καὶ εἰκόνες ποὺ ἔχουν κάτι νὰ σοῦ ποῦν, αὐτὰ μοιάζουν μὲ νησίδες σωτήριες.

Εἶναι ἀλήθεια πὼς ὑπάρχουν πολλὰ πρόσωπα, ποὺ ἔχουν ἐμπνευστεῖ ἀπὸ τὸ μέσο αὐτὸ καὶ τὶς δυνατότητές του, χρησιμοποιώντας το γιὰ νὰ κοινωνήσουν σκέψεις, αἰσθήματα, ὁραματισμούς, μὲ ἕνα τρόπο εὑρηματικὸ κι ἀπαιτητικό, ἀληθινὸ καὶ σπουδαῖο.

Ναί, ὀφείλουμε νὰ τὸ ποῦμε: γίνεται νὰ καταθέσεις τὴν ψυχή σου καὶ στὸ ψυχρὸ κρύσταλλο μιᾶς ὀθόνης, ὅπως παλαιότερα ἄλλοι τὴν κατέθεσαν στὴν πέτρα καὶ στὸ μάρμαρο, στὸν πάπυρο καὶ στὸ χαρτί.

Ἀρκεῖ νὰ μὴν ξεγελαστεῖς καὶ πιστέψεις, πὼς ἡ ὀθόνη εἶναι ἡ ἴδια σου ἡ ψυχή.


(Από το περιοδικό “Πειραϊκή Εκκλησία” τχ 306, Σεπ. 2018)


(Πηγή ψηφ. κειμένου: “Aντίφωνο“)

 http://paterikos.blogspot.com/2018/10/facebook_26.html

Τετάρτη, 24 Οκτωβρίου 2018

Το όνομα του Θεού είναι άγιο και γι΄ αυτό, όσοι το προφέρουν χωρίς σεβασμό, αμαρτάνουν.



Άγ. Τύχων Ζαντόνσκ: Πορεία προς τον ουρανό 


"4. Ευλάβεια προς τον Θεό
Τον Θεό να Τον τιμάς όχι με υλικά πράγματα και επιφανειακές εκδηλώσεις, αλλά με την καθαρή συνείδηση, με το φόβο, την αγάπη, την υπακοή, την ευγνωμοσύνη, την προσευχή, την πίστη. Γιατί ο Θεός είναι άυλο Πνεύμα, και γι΄ αυτό το λόγο με κανέναν άλλο τρόπο δεν τιμάται, παρά μόνο «έν πνεύματι και αληθεία».
Να προφέρεις το όνομα του Θεού με κάθε τιμή, φόβο και σεβασμό. Και αυτό, μόνο όταν και όπου υπάρχει ανάγκη. Το όνομα του Θεού είναι άγιο, και γι΄ αυτό, όσοι το προφέρουν χωρίς σεβασμό, αμαρτάνουν σοβαρά. Να τιμάς λοιπόν και να σέβεσαι το όνομα του Θεού, όπως σέβεσαι Αυτόν τον ίδιο.
Αν χρησιμοποιείς με σεβασμό το όνομα του επίγειου βασιλιά – κι έτσι πρέπει – με πόσο βαθύτερο σεβασμό και ευλάβεια πρέπει να προφέρεις το αγαπημένο και γλυκύτατο όνομα του Θεού, του βασιλιά των ουρανών, που υμνείται από τους αγγέλους και τις ψυχές των αγίων;
Καλή χρήση του ονόματος του Θεού γίνεται στις δεήσεις, στις δοξολογίες, στις ευχαριστίες, στους αίνους, στους πνευματικούς ύμνους και σε ευπρεπείς συζητήσεις και συνομιλίες των χριστιανών, όταν δηλαδή συζητούν για τον άγιο λόγο του Θεού, για το νόμο Του, το Ευαγγέλιο, την έλευση του Χριστού στον κόσμο, την επίγεια ζωή Του, τα Πάθη, το Σταυρό που για χάρη μας σήκωσε, το θάνατο που όλοι θα γευθούμε, τη μέλλουσα Κρίση, την αιώνια κόλαση, την αιώνια ζωή, κ.λ.π.
Σ΄ άλλες περιπτώσεις, χωρίς σοβαρό λόγο να μην το χρησιμοποιείς, και αν παρουσιαστεί κάποια ανάγκη, πρόφερέ το με άκρα προσοχή και ευλάβεια. Στα ψέματα και στ΄ αστεία ποτέ να μην το αναφέρεις, για να μη σε καταλάβει αυτοστιγμεί η δικαιοσύνη του Θεού, γιατί ο Θεός μας είναι «πύρ καταναλίσκον».
Είναι πράγμα εντελώς ανάρμοστο το να χρησιμοποιεί κάποιος χριστιανός το όνομα του Θεού «επί ματαίω», σε τυχαίες συζητήσεις, λέγοντας «μά τον Θεό», «προς Θεού», «μάρτυς μου είναι ο Θεός», «βλέπει ο Θεός», «για τ΄ όνομα του Χριστού», και άλλα. Δυστυχώς αυτά λέγονται πολύ συχνά από τους ανθρώπους, σχεδόν σε κάθε τους συζήτηση. Στην πραγματικότητα πρόκειται για σατανική εφεύρεση με διπλό σκοπό: Να διασύρεται το όνομα του Θεού και να καταστρέφεται ο άνθρωπος.
Εσύ να φυλάγεσαι απ΄ αυτά. Αν χρειαστεί να βεβαιώσεις κάποιαν αλήθεια, πρόσεξε να εφαρμόσεις το λόγο του Χριστού: «Έστω δε ο λόγος υμών ναι ναι, ού ού, το δε περισσόν τούτων εκ του πονηρού έστιν» (Ματθ. 5, 37)".

Παρασκευή, 19 Οκτωβρίου 2018

Π. Ιωάνν. Ρωμανίδης: Τα στάδια της πνευματικής ανόδου του αγωνιζόμενου Χριστιανού.



Πατερική Θεολογία ~ Πρωτοπρ. Ιωάννου Σ. Ρωμανίδου (†)

Περί της εμπειρίας της θεώσεως και περί των τριών σταδίων της πνευματικής ζωής. 

Η Θέωση δεν συμβαίνει σε όλους, ούτε είναι μόνο ένα στάδιο.
 Στα παρακάτω, θα δείτε τα στάδια της Θέωσης, και τις προυποθέσεις της.Τώρα, διαβάζοντας την Παλαιά και Καινή Διαθήκη, ποιοι βλέπομε ότι έφθασαν στην θέωσι; Στην Παλαιά Διαθήκη ήταν οι Προφήτες και στην Καινή Διαθήκη ήταν οι Απόστολοι. Πρώτα όμως στην Καινή Διαθήκη έφθασε ο άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος. Μετά ορισμένοι Απόστολοι. Όχι όλοι μαζί οι Απόστολοι. Διότι στο όρος Θαβώρ ήταν μόνο τρεις εκ των Αποστόλων. Μέχρι και την Μεταμόρφωσι, εκείνοι που ξέρομε καλά ότι είχαν φθάσει στην θέωσι στην Καινή Διαθήκη, ήταν (εκτός φυσικά από την Θεοτόκο) ο άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος και μετά οι τρεις Απόστολοι, ο Πέτρος, ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης. Όλοι οι Απόστολοι εθεώθησαν μόνο κατά την Πεντηκοστή. Κατά την Πεντηκοστή όλοι οι Απόστολοι (και οι Εβδομήκοντα) έφθασαν στην θέωσι, εκτός φυσικά από τον Ιούδα τον προδότη, ο οποίος αντεκατεστάθη από τον Ματθία. Και όχι μόνον οι Απόστολοι έφθασαν στην θέωσι κατά την Πεντηκοστή αλλά και πολλοί άλλοι, και βαπτίσθηκαν εκείνην την ημέρα.Μετά βλέπομε το παράδοξο φαινόμενο ότι ο πρώτος εξ ειδωλολατρών, ο πρώτος εθνικός στην Καινή Διαθήκη, που έφθασε σε θέωσι, ήταν ο Κορνήλιος ο εκατόνταρχος, ο οποίος έφθασε σε θέωσι προ του βαπτίσματός του....Αυτός μοιάζει με τον Ιώβ της Παλαιάς Διαθήκης, ο οποίος, παρ’ ότι δεν ήταν Εβραίος, αλλά ειδωλολάτρης, έφθασε σε θέωσι. Αλλά έχομε και άλλο παράδειγμα ανθρώπου, ο οποίος φθάνει σε θέωσι, και μετά βαπτίζεται, εκείνο του αποστόλου Παύλου.Το Πνεύμα «όπου θέλει πνει» . Γι’ αυτό και ο Πέτρος λέγει στην περίπτωσι του Κορνηλίου: «Ποιος είμαι εγώ να διαφωνήσω με το Πνεύμα το Άγιο, που έδωσε στον Κορνήλιο ίση Χάρι με εκείνη που λάβαμε εμείς στην Πεντηκοστή, ώστε να μη τον βαπτίσω;».
  Όμως άλλο είναι το να μην υπάρχουν περιορισμοί στην θέλησι του Θεού να οδηγήση κάποιον στην θέωσι, και άλλο είναι το να λέμε ότι όλοι μετέχομε στην θεωτική Χάρι, διότι αυτό είναι ανοησία. Η θεωτική ενέργεια του Θεού ενεργεί μόνον σε όσους φθάνουν Χάριτι Θεού σε κατάστασι θεώσεως. Αλλά αυτή η θεωτική ενέργεια του Θεού ενεργεί σε στάδια, δηλαδή βαθμηδόν.    Στο πρώτο στάδιο Της λέγεται και είναι απλή έλλαμψις. Οι πάσχοντες την έλλαμψιν της δόξης του Θεού είναι οι ελλαμφθέντες. Αυτή η έλλαμψις διαρκεί από ένα δευτερόλεπτο μέχρι μερικά λεπτά της ώρας, για λίγο δηλαδή. Μετά έρχεται το δεύτερο στάδιο, κατά το οποίο μιλούμε για θέα του ακτίστου Φωτός. Οι πάσχοντες την θέα του ακτίστου Φωτός είναι οι θεωθέντες. Και μετά έρχεται το τρίτο στάδιο των τελείων,κατά το οποίο μιλούμε για διαρκή θέα. Αυτές είναι οι ταξινομήσεις της εμπειρίας της θεωτικής ενεργείας του Θεού. Η φωτιστική ενέργεια του Θεού δεν είναι το ίδιο πράγμα. Διότι η φωτιστική ενέργεια του Θεού είναι ο φωτισμός της καρδιάς από το Άγιο Πνεύμα, που ταυτίζεται στο άνω στάδιο με την νοερά προσευχή. Στο κάτω στάδιο του φωτισμού, που λέγεται νεοφωτισμός, δεν συνοδεύεται συνήθως αυτή η κατάστασις από την νοερά προσευχή. Αυτή είναι η κατάστασις των νεοβαπτισμένων κατά το Μέγα Σάββατο, των νεοφωτίστων. Υποτίθεται βέβαια ότι οι νεοφώτιστοι από νεοφώτιστοι θα γίνουν φωτισμένοι με την περαιτέρω κατήχησι από το Πάσχα μέχρι την Πεντηκοστή. Ασφαλώς δεν φθάνει κανείς οπωσδήποτε στην νοερά προσευχή κατά την ημέρα της Πεντηκοστής (δηλαδή μέσα σε πενήντα ημέρες), διότι μπορεί να χρειασθή εξήντα ή εκατό ημέρες ή έναν χρόνο, δύο χρόνια, τρία χρόνια ή μπορεί να μη φθάση ποτέ. Αυτό εξαρτάται κυρίως από τον νεοφώτιστο, από το κατά πόσον δηλαδή αγωνίζεται και μάλιστα νομίμως, καθώς και από το κατά πόσον έχει σωστή καθοδήγησι από έμπειρο πνευματικό πατέρα. Εάν δεν φθάση ποτέ, σημαίνει, κατά την Πατερική παράδοσι, ότι ο άνθρωπος αυτός έχει περιπέσει σε κάποια στασιμότητα πνευματική.Η κάθαρσις του ανθρώπου από τα πάθη της ψυχής και του σώματος δεν γίνεται απλώς με την γνώσι. 
  Χρειάζεται βέβαια η γνώσις του δόγματος, η γνώσις του περιεχομένου της Αγίας Γραφής, η γνώσις της προσευχής κλπ. Δηλαδή η λογική βοηθάει τον άνθρωπο να κάνη τους υπολογισμούς του, να εξακριβώση σε τι συνίσταται η θεραπεία του, ακόμη και στο να αποφασίση αν θέλη να θεραπευθή ή όχι.   Έτσι ο άνθρωπος υπολογίζει και αξιολογεί τα ενδεχόμενα αποτελέσματα της αποφάσεώς του και αποφασίζει.Όλα αυτά είναι διεργασίες της λογικής του ανθρώπου. Βέβαια το Πνεύμα το Άγιο, που ενεργεί μέσω της συνειδήσεως στην διάνοια και στην καρδιά του ανθρώπου, βοηθάει τον άνθρωπο να πάρη την σωστή κατεύθυνσι• δεν τον αναγκάζει όμως, εάν εκείνος δεν θέλη.Άπαξ όμως και αποφασίση ο άνθρωπος να ακολουθήση τον στενό και τεθλιμμένο δρόμο τον απάγοντα εις την Ζωήν, τότε αρχίζει μία παιδεία εκ μέρους του Θεού προς τον άνθρωπο. 
  Το πτυχίο του Πανεπιστημίου μπορεί κανείς να το πάρη με ρουσφέτια. Το πτυχίο όμως του φωτισμού δεν το παίρνει κανείς με ρουσφέτια, αλλά με την αξία του, με τον αγώνα του. Ή είσαι φωτισμένος ή δεν είσαι φωτισμένος. Ή είσαι θεούμενος ή δεν είσαι θεούμενος. Σύμφωνα όμως με την μοντέρνα Ορθόδοξη Θεολογία, όταν βαπτίζεται κανείς, λέγεται νεοφώτιστος και θεωρείται νεοφωτισμένος και ναός του Αγίου Πνεύματος!Σήμερα μάλιστα ακούμε τους παπάδες στα κηρύγματα να λένε ότι, εφ’ όσον είμαστε βαπτισμένοι, είμαστε ναοί του Αγίου Πνεύματος, και εφ’ όσον είμαστε ναοί του Αγίου Πνεύματος, όλα όσα γράφει ο Απ. Παύλος ισχύουν για όλους μας!
 Διαβάζοντας όμως τον άγιο Ιωάννη τον Δαμασκηνό και συγκεκριμένα όσα γράφει για τα ιερά λείψανα των Αγίων της Εκκλησίας μας, αποδίδει μόνον στους Αγίους όλα αυτά τα χωρία του απ. Παύλου, περί του ποιος είναι ναός του Αγίου Πνεύματος. Ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός επίσης εξηγεί το γιατί οι Άγιοι ήσαν Άγιοι της Εκκλησίας. Εξηγεί ότι εκείνοι ήσαν πράγματι ναοί του Αγίου Πνεύματος και αποκαλεί μόνο τους Αγίους ναούς του Αγίου Πνεύματος. Απόδειξις είναι τα άγιά τους λείψανα. Που σημαίνει ότι, εάν είμαστε όλοι εμείς οι βαπτισμένοι ναοί του Αγίου Πνεύματος, τότε, σύμφωνα με όσα λένε οι μοντέρνοι θεολόγοι της Ορθοδοξίας, θα αφήσωμε όλοι μας άγια λείψανα και θα γίνωμε Άγιοι μετά την προς Κύριον εκδημία μας! Αλλά τέτοιο πράγμα δεν συμβαίνει.
  Αν διαβάση κανείς τους Πατέρες προσεκτικά, βλέπει ότι υπάρχει κάποια διαφοροποίησις μεταξύ της διδασκαλίας των Πατέρων περί των Μυστηρίων της Εκκλησίας και της διδασκαλίας που εμπεριέχεται στα μοντέρνα εγχειρίδια περί των Μυστηρίων της Εκκλησίας. Αυτός είναι ο λόγος που η μοντέρνα Ορθοδοξία βρίσκεται σε κάποιο στάδιο απομακρύνσεως από την Πατερική παράδοσι και Ορθοδοξία. Αυτό σημαίνει ότι χρειάζεται επάνοδο σ’ αυτήν.
  Έχομε λοιπόν την θεωτική Χάρι, έχομε την φωτιστική Χάρι, έχομε και την καθαρτική Χάρι.Το πρώτο στάδιο της πνευματικής ζωής είναι η κάθαρσις. Και αυτό το στάδιο είναι έργο του Αγίου Πνεύματος. Το Άγιο Πνεύμα είναι Εκείνο που καθαρίζει, φωτίζει και θεώνει. Ο Θεός δηλαδή είναι Εκείνος που καθαρίζει, φωτίζει και θεώνει. Η διαδικασία της καθάρσεως και του φωτισμού είναι και έργο του ιδίου του κατηχουμένου, αλλά και έργο του πνευματικού πατρός του κατηχουμένου, ο οποίος ανοίγει τα μάτια της ψυχής του κατηχουμένου και τον προετοιμάζει για το Βάπτισμα. 
   Βέβαια ο πνευματικός πατήρ οφείλει να ευρίσκεται σε κατάστασι φωτισμού, ώστε να μπορεί να εισάγη και άλλους σ’ αυτή την κατάστασι του φωτισμού και να τους οδηγή προς το Βάπτισμα και του ύδατος (δηλαδή της αφέσεως των αμαρτιών), αλλά και του Πνεύματος, που είναι η επίσκεψις του Αγίου Πνεύματος στην καρδιά του βαπτιζομένου και η φώτισις της καρδιάς του ανθρώπου.
  Οπότε στην αρχαία Εκκλησία έχομε πρώτα τους νεοφωτίστους, δηλαδή τους νεοβαπτισμένους, μετά συνεχίζεται σ’ αυτούς η κατήχησις και η ασκητική αγωγή εκ μέρους του πνευματικού πατρός και, όταν πη ο πνευματικός πατήρ για κάποιον ότι αυτός είναι έτοιμος για φώτισι, τότε εκείνος φέρεται στον ναό και φωτίζεται (χρίεται δια του Αγίου Μύρου). Μετά σε κατοπινό στάδιο έρχεται το Πνεύμα το Άγιο και κατοικεί μόνιμα μέσα στον άνθρωπο, επειδή έχει αγάπη, εφαρμόζει τις εντολές κλπ.
  Εάν θέλετε να διαπιστώσετε αυτά τα πνευματικά στάδια, παρακαλώ,διαβάστε τα κεφάλαια 14 έως 17 του κατά Ιωάννη Ευαγγελίου. Αυτά είναι σαφέστατα γραμμένα εκεί και αυτός είναι ο λόγος, που τα διαβάζομε στους ναούς κατά την Μεγάλη Πέμπτη.
  Τα παληά χρόνια, στους μέλλοντες να βαπτισθούν κατά το Μέγα Σάββατο, γινόταν ερμηνεία και κατήχησις για το τι ανεμένετο να τους συμβή κατά το άγιο Βάπτισμα, κατά το οποίο θα εδέχοντο τον νεοφωτισμό, ώστε να μπορέσουν να εισαχθούν ομαλά και να κατευθυνθούν ορθά προς την νέα πνευματική εμπειρία. Από τον νεοφωτισμό έπρεπε να φθάσουν στην πλήρη φώτισι κατά την ημέρα της Πεντηκοστής. Δηλαδή ο φωτισμός τους έπρεπε να ολοκληρωθή μέσα σε πενήντα ημέρες (από το Μέγα Σάββατο μέχρι την εορτή της Πεντηκοστής) χωρίς αυτό να είναι απόλυτο, όπως ήδη είπαμε. Στο διάστημα αυτό γινόταν εντατική κατήχησις περί των σταδίων της πνευματικής ζωής.
   Γι’ αυτόν τον λόγο διαβάζουν στους ναούς το κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο,μεταξύ Πάσχα και Πεντηκοστής, διότι το κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο είναι το Ευαγγέλιοτου φωτισμού και της θεώσεως, ενώ τα Ευαγγέλια των Ματθαίου, Μάρκου και Λουκάείναι τα Ευαγγέλια της καθάρσεως. Βάσει αυτών των διακρίσεων, έχομε εκτός των άλλων ενεργειών του Θεού, την θεωτική ενέργεια, την φωτιστική ενέργεια και την καθαρτική ενέργεια, που είναι, η τελευταία αυτή, των κατηχουμένων. 
   Σ’ αυτές τις ενέργειες, δηλαδή στην καθαρτική, στην φωτιστική και στην θεωτική μετέχουν μόνον οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί. Όχι όλοι οι Χριστιανοί, αλλά μόνον οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί, και όχι όλοι οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί, αλλά όσοι εκ των Ορθοδόξων έχουν τις κατάλληλες πνευματικές προυποθέσεις.
  Εκτός από αυτές τις τρεις ενέργειες του Θεού έχομε την δημιουργική ενέργεια του Θεού, στην οποία μετέχουν όλα τα κτίσματα, και την συνεκτική και συντηρητική ενέργεια του Θεού, στην οποία επίσης μετέχουν όλα τα κτίσματα. Τα πάντα μέσα στο σύμπαν μετέχουν της συνεκτικής και συντηρητικής ενεργείας του Θεού, διότι ο Θεός συντηρεί τον κόσμο. Εκτός από αυτές υπάρχει η προνοητική ενέργεια του Θεού (η Θεία Πρόνοια), η αγαπητική ενέργεια του Θεού, η κολαστική ενέργεια του Θεού κλπ. Πατερική Θεολογία ~ π. Ιωάννου Ρωμανίδου (Μελετήστε το βιβλίο εδω)